Aan het Munsterplein staat een kerk die er anders uitziet dan alles wat je verder in Nederland tegenkomt. Zware muren, ronde bogen, twee koortorens en een achtzijdige toren boven de kruising. De Munsterkerk is het oudste gebouw van Roermond en zij verklaart in een oogopslag waarom deze stad meer met het Rijnland te maken heeft dan met Holland.
Een abdij als grafkerk
De officiële naam is Onze Lieve Vrouwe Munsterkerk, en het woord munster komt van het Latijnse monasterium, klooster. De kerk werd gebouwd als onderdeel van een cisterciënzer vrouwenabdij, gesticht rond 1218 door graaf Gerard III van Gelre. Hij bedoelde het gebouw ook als grafkerk voor zichzelf en zijn familie, en daarom moest het meer macht uitstralen dan bij een cisterciënzer kerk gebruikelijk was. Uiteindelijk werden alleen Gerard III zelf en zijn vrouw Margaretha van Brabant er begraven. Hun praalgraf ligt onder de koepel en is een van de belangrijkste middeleeuwse grafmonumenten van het land.
Waarom hij er Rijnlands uitziet
Het oudste deel is de koorpartij, gebouwd in de vorm van een klaverblad, met een halfronde hoofdapsis en drie straalkapellen. Die vorm is nauw verwant aan de grote romaanse basilieken van Keulen, Neuss en Spiers. Ook de twee koortorens, de dwerggalerijen in de apsis en de achtzijdige kruisingtoren zijn typisch Rijnlandse kenmerken. Roermond lag in het hertogdom Gelre en keek in die eeuwen oostwaarts, en dat zie je hier terug in steen.
Het schip
Het schip verrees waarschijnlijk in de decennia daarna en is aan de buitenkant het soberste deel van de kerk. Binnen valt juist de verticaliteit op die het laatromaans kenmerkt, met een opbouw in drie lagen. Onderin de pijlers en bogen tussen schip en zijbeuken, daarboven een galerij en bovenaan de lichtbeuk. Schip en zijbeuken zijn overwelfd met kruisribgewelven.
Cuypers en de Munsterkerk
In de negentiende eeuw restaureerde Pierre Cuypers de kerk, over een periode van bijna drie decennia. Cuypers was in Roermond geboren en had zijn atelier in de stad, en hij ging bij deze restauratie ver. Hij vulde aan, hij herstelde en hij voegde toe wat volgens hem het oorspronkelijke idee was. Dat is later ook bekritiseerd, want een deel van wat je vandaag ziet is negentiende-eeuwse interpretatie van de dertiende eeuw. Precies dat maakt het gebouw dubbel interessant, want het is tegelijk een romaanse kerk en een monument voor hoe men in Cuypers’ tijd naar de middeleeuwen keek.
Wat je moet bekijken
- Het praalgraf van Gerard III en Margaretha van Brabant onder de koepel.
- De klaverbladvormige koorpartij, van buiten het beste te zien vanaf het plein.
- De dwerggalerijen, die kleine open zuilengalerijen hoog in de muur.
- De beschildering en het interieurwerk uit de restauratie van Cuypers.
Het Munsterplein
De kerk staat aan een plein dat op zichzelf al een bezoek waard is, met horeca rondom, een achttiende-eeuwse hardstenen pomp in rococostijl en een muziekkiosk. Die kiosk is zelfs samen met het Roermondse stadhuis in miniatuur nagebouwd in Madurodam. Op woensdag staat hier de weekmarkt en in de zomer lopen de terrassen tot ver over het plein.
Combineren met de rest
De Munsterkerk ligt op een paar minuten lopen van de Sint-Christoffelkathedraal, van de Markt en van de Roerkade. Wie een ochtend wil vullen, doet de twee kerken achter elkaar en sluit af bij het Cuypershuis, waar je ziet uit welk atelier de restauratie van deze kerk kwam. Die drie samen geven een beter beeld van Roermond dan welke rondleiding ook.
Praktisch
De Munsterkerk is een kerk in gebruik, dus openstelling voor bezoek hangt af van de vieringen en van de vrijwilligers die er zijn. Rond de Open Monumentendagen en bij bijzondere gelegenheden is er meer mogelijk dan normaal, inclusief rondleidingen. Kom je van buiten de stad, kijk dan vooraf even of de kerk open is, dan sta je niet voor een gesloten deur op een plein waar het overigens ook prima toeven is.
