Het Rijksmuseum in Amsterdam, het Centraal Station daar, Kasteel de Haar en tientallen neogotische kerken door heel Nederland. Ze zijn allemaal bedacht in een pand in Roermond, want daar woonde en werkte Pierre Cuypers. Dat pand is nu museum en het heet het Cuypershuis.
Wie Cuypers was
Pierre Cuypers werd in 1827 in Roermond geboren en werd de belangrijkste Nederlandse architect van de negentiende eeuw. Hij was de man die de neogotiek in Nederland groot maakte, in een tijd waarin de katholieke kerk na de herinvoering van de bisdommen honderden nieuwe kerken liet bouwen. Zijn zoon Joseph en zijn neef Eduard werden ook architect. Roermond leverde daarmee een familie die het gezicht van het land mede heeft bepaald.
Meer dan een tekenbureau
Aan dit adres zat de firma Cuypers en Stolzenberg, en die deed veel meer dan ontwerpen. Er waren ateliers voor kerkelijke schilderkunst, beeldhouwwerk, glas-in-lood en meubelen. Op het hoogtepunt werkten er meer dan tachtig mensen. Voor een pastoor die een kerk liet bouwen, was dit een adres waar het gebouw en de complete inrichting vandaan kwamen. Na de jaren dertig liep het terug en in 1947 stopte het bedrijf definitief.
Van stedelijk museum naar Cuypershuis
Al in 1932 werd in een deel van het complex een gemeentelijk museum geopend, met twee tentoonstellingszalen die door Joseph Cuypers waren ontworpen. Dat groeide uit tot het Stedelijk Museum Roermond. In 2007 besloot de gemeente de collectie over drie plekken te verdelen. De stadsgeschiedenis ging naar het Historiehuis, de moderne kunst naar de ECI Cultuurfabriek en het woonhuis werd na een verbouwing heropend als het Cuypershuis, helemaal gewijd aan het leven en werk van Cuypers.
Wat je er ziet
- De woonvertrekken en het atelier, met de sfeer van een negentiende-eeuws kunstenaarshuis.
- Ontwerpen, tekeningen en maquettes van gebouwen die je uit het hele land kent.
- Objecten uit de voormalige ateliers, van glas-in-lood tot beeldhouwwerk en meubels.
- Wisselende tentoonstellingen, vaak over architectuur, ambacht of erfgoed.
Waarom het in Roermond staat
Dat Cuypers hier zijn bedrijf had, was geen sentiment maar logica. Roermond was de zetel van het bisdom, en rond dat bisdom ontstond in de negentiende eeuw een concentratie van ateliers voor kerkelijke kunstnijverheid. Glazeniers, beeldhouwers en edelsmeden zaten hier bij elkaar. Wie door de stad loopt en de namen op de gevels leest, komt die ambachtsfamilies nog steeds tegen. Het Cuypershuis is daarvan het best bewaarde voorbeeld.
Cuypers in het straatbeeld
Na een bezoek zie je zijn hand overal in de stad. De restauratie van de Munsterkerk, die bijna drie decennia duurde, is zijn werk. In en rond Roermond staan kerken, kapellen en interieurs die uit zijn atelier komen. Wie de wandeling van het Cuypershuis naar het Munsterplein maakt en daarbij naar boven kijkt, doet in twintig minuten een spoedcursus negentiende-eeuwse architectuur.
Met kinderen
Voor kinderen is een architectuurmuseum niet vanzelf spannend, maar het huis werkt goed omdat het een echt huis is, met kamers, trappen en een werkplaats. Er zijn regelmatig activiteiten waarbij kinderen zelf iets kunnen bouwen of tekenen. Vraag bij binnenkomst wat er die dag loopt, en combineer het bezoek met iets buiten, want de binnenstad is klein genoeg om alles lopend te doen.
De erfenis in Roermond zelf
Cuypers heeft ook in zijn eigen stad gewerkt. De restauratie van de romaanse Munsterkerk, die bijna drie decennia in beslag nam, is van zijn hand, en in en rond Roermond staan kerken, kapellen en interieurs die uit zijn ateliers komen. Dat maakt een bezoek aan het museum wezenlijk anders dan een bezoek aan een tentoonstelling elders. Wat je hier ziet ontstaan, staat een paar straten verderop nog gewoon overeind.
Praktisch
Het Cuypershuis ligt in de binnenstad, op loopafstand van het station en van de parkeergarages. Combineer het met het Historiehuis aan de Neerstraat, want samen vertellen die twee het verhaal van de stad en van haar bekendste inwoner. Wie meer wil, kan bij de toeristische informatiebalie in de stad vragen naar wandelingen die langs het werk van Cuypers en de andere Roermondse ateliers voeren.
