Als er één sport is waarin Roermond landelijk aan de absolute top stond, dan is het handbal. De damesploeg van Swift Roermond werd negentien keer landskampioen en won zes keer de nationale beker. Dat is een erelijst waar geen andere Roermondse club bij in de buurt komt, en die in het Nederlandse handbal zijn weerga niet kent.
Hoe het begon
Handbal kwam vlak na de Tweede Wereldoorlog in Midden-Limburg terecht. Een Roermondse gymnastiekleraar liet in 1946 zijn turnsters als winteractiviteit tegen de zwemsters handballen, en het enthousiasme daarover leidde nog datzelfde jaar tot de oprichting van een handbalclub in de stad. Een jaar later ging die op in de handbalafdeling van een bestaande Roermondse sportvereniging. Het eerste handbalveld was een stuk gras bij Kasteel Hattem, tussen de spoorlijn en de Roer.
Het tijdperk Jo Gerris
Halverwege de jaren vijftig zat de club in een dip. Het herenteam stopte en er waren nog een handvol dames over. Toen werd een oud-atleet en oud-handballer gevraagd om de dames te trainen, en dat bleek het keerpunt. Onder Jo Gerris werd Swift Roermond twaalf keer landskampioen en werd in 1976 de finale van de Europacup gespeeld. Gerris overleed in 1982, en de sporthal in Roermond die zijn naam draagt herinnert daaraan.
De professionele jaren
Na 1982 sloeg de club een professionele weg in. Er werden buitenlandse speelsters aangetrokken, vooral uit Oost-Europa, en de Nederlandse speelsters kregen voor het eerst een echt salaris. Sportief werkte dat, want het damesteam pakte in die periode nog zeven landstitels op rij. Financieel was het onhoudbaar. Aan het eind van de jaren negentig kwam de club in de problemen en een faillissement was niet meer af te wenden.
Het einde en het vervolg
Op 21 september 2000 werd Swift Roermond opgeheven. Vrijwel meteen daarna werd een nieuwe vereniging opgericht, die enkele jaren later de naam Swift weer in haar clubnaam opnam. Die club kan als de opvolger worden gezien en zorgde ervoor dat er in Roermond gehandbald bleef worden. Voor de mensen die de gloriejaren hebben meegemaakt, blijft het einde van de oude club een gevoelig onderwerp.
Wat het de stad bracht
- Negentien landstitels bij de dames en zes nationale bekers.
- Een Europese finale in 1976 en jarenlange deelname aan Europese toernooien.
- Een generatie speelsters die uit de eigen regio kwam.
- Een sporthal die naar de trainer van die jaren is genoemd.
- Een handbalcultuur die in Midden-Limburg tot vandaag doorwerkt.
Handbal in Limburg
Dat het handbal juist hier zo sterk werd, is geen toeval. In Limburg en Brabant heeft de sport zich na de oorlog het snelst ontwikkeld, met clubs die op parochies, gymnastiekverenigingen en dorpsgemeenschappen werden gebouwd. Roermond was daarin niet uniek maar wel het meest succesvol. Wie de landelijke erelijsten van het damesteam doorneemt, ziet decennia waarin de titel vrijwel niet uit Limburg wegging.
Wat een stad eraan overhoudt
Een club die decennialang de beste van het land is, verandert een stad. Er kwamen buitenlandse ploegen naar Roermond, er werd landelijk over de stad gepraat en er groeide een generatie meisjes op die handbal als vanzelfsprekende sport zag. Dat effect is niet met de club verdwenen. In Midden-Limburg is handbal nog altijd een sport waarin meisjes en vrouwen ruim vertegenwoordigd zijn, en dat is in de rest van het land veel minder het geval.
Waar er nu wordt gehandbald
Handbal is in Roermond een zaalsport, gespeeld in de hallen in de wijken. Er zijn teams voor jeugd en voor senioren, en er wordt in regionale competities gespeeld. Wie wil beginnen, kan via het sportplatform van de gemeente zien welk aanbod er in zijn wijk is en een proeftraining boeken. Voor kinderen is handbal een goede eerste teamsport, omdat gooien, vangen, lopen en samenspelen er allemaal in zitten.
Het verhaal bewaren
Van de geschiedenis van Swift Roermond bestaan foto’s, krantenknipsels en clubarchieven, en er zijn nog mensen die erbij waren. Wie zich erin wil verdiepen, kan bij de handbalvereniging in de stad terecht of bij het Historiehuis, waar de stadsgeschiedenis wordt bewaard. Voor een stad die geen betaald voetbal heeft gekend, is dit het sportverhaal dat verteld hoort te blijven worden.
