In een provincie waar vlaai bij elke visite hoort, is de bakker een instituut. Roermond heeft ambachtelijke bakkers in de binnenstad en in vrijwel elke wijk en elk dorp van de gemeente, en het verschil met een supermarktschap is groter dan mensen denken.
Wat een ambachtelijke bakker anders doet
Bij een echte bakker wordt in de nacht gebakken en gaat het brood met een langere rijstijd de oven in. Dat levert een korst en een structuur op die je in fabrieksbrood niet krijgt, en het brood blijft langer goed. Voor vlaai geldt hetzelfde. Een vlaai heeft een bodem van gistdeeg, en gistdeeg vraagt tijd. Waar een fabriek daarop bezuinigt, doet een bakker dat niet, en dat proef je in de bodem.
De vlaai
De Limburgse vlaai is sinds enkele jaren een door de Europese Unie erkend streekproduct, met eisen aan de vorm en aan de bodem. Een vlaai is rond, plat, heeft opstaande randen en een doorsnede van maximaal dertig centimeter, met een bodem die stevig genoeg is om een punt uit de hand te eten. Vraag bij de bakker welke vlaai er die dag vers is en welk fruit in het seizoen zit. Voor een verjaardag bestel je vooruit, zeker in het weekend.
Wat je verder haalt
- Ambachtelijk brood, van desem tot volkoren en speltbrood.
- Kerstbrood en paasbrood in het seizoen, met veel vulling.
- Nonnevotten, het gefrituurde carnavalsgebak dat tussen november en Aswoensdag wordt gebakken.
- Klassiek banket, van tompoucen tot slagroomtaarten voor feesten.
- Broodjes en belegde broodjes voor de lunch.
In de stad en in de dorpen
In de binnenstad zitten bakkers in en rond het winkelgebied, en in de wijken en de dorpen van de gemeente is er meestal een vaste bakker waar iedereen komt. In Swalmen, Herten, Maasniel en Asenray is dat vaak ook een sociale plek, waar mensen elkaar tegenkomen. Voor nieuwe bewoners is het een van de snelste manieren om in een buurt te landen.
Bestellen voor een feest
Bij een verjaardag, een communie of een begrafenis wordt in Limburg vlaai besteld, en dan gaat het om aantallen. Een bakker rekent per punt, meestal twaalf punten per vlaai, en adviseert je over hoeveel je nodig hebt en welke smaken je combineert. Bestel een paar dagen vooruit, en in drukke periodes zoals de communietijd en de feestdagen langer. Vraag ook naar bezorgen, want veel bakkers doen dat voor grotere bestellingen.
Het bakverleden van de stad
Roermond had in de negentiende en twintigste eeuw een eigen voedselindustrie, met onder meer een meelfabriek, een mouterij, een stroopfabriek en een koffiebranderij. Van de meelfabriek staat het gebouw er nog, herbestemd zoals meer industrieel erfgoed in deze stad. Dat de streek een eigen baktraditie heeft, is dus geen romantiek maar economie die zich in gebouwen heeft vastgezet.
Zelf bakken
Wie zelf vlaai wil maken, moet weten dat het gistdeeg de kern is en dat het gerezen deeg dun moet worden uitgerold. Vruchtenvulling maak je van fruit uit het seizoen, en de vlaai wordt afgewerkt met kruimel, met een deksel van deeg of met stroken in een vlechtpatroon. Het is minder ingewikkeld dan een taart en het gaat vaker mis, want gist is een levend ingrediënt. Vraag het aan een bakker en je krijgt meestal een tip die in geen enkel receptenboek staat.
De bakker in het dagelijkse leven
In Limburg is de bakker meer dan een winkel. Op zondagochtend staat er een rij voor de deur, bij een communie of een begrafenis wordt er besteld, en met de vastelaovend liggen de nonnevotten in de etalage. Voor mensen die net in Roermond komen wonen, is de bakker in de eigen wijk daarom een van de eerste plekken waar je gezichten leert herkennen. Dat klinkt sentimenteel en het is gewoon hoe het hier werkt.
Op de markt
Op de weekmarkten in Roermond staan ook broodkramen, op woensdag op het Munsterplein en op zaterdag op de Markt. Dat is een goede plek om iets nieuws te proberen zonder meteen een hele vlaai te kopen, en om te proeven welk brood je bevalt.
